Przyczyna nierównomiernego zużywania siÄ™ opon w postaci tzw. "zÄ…bkowania" klocków bieżnika" lub zużycia w ksztaÅ‚cie "zÄ™bów piÅ‚y" jest jedna i leży po stronie wzajemnej wspóÅ‚pracy bieżnika opony z nawierzchniÄ…. Istnieje również szereg czynników wpÅ‚ywajÄ…cych na pogÅ‚Ä™bienie lub osÅ‚abienie tego zjawiska.
Najważniejszym w istocie jest poznanie mechanizmów powstawania zjawiska "zÄ…bkowania" klocków bieżnika.
Z "zÄ…bkowaniem" bieżnika mamy do czynienia najczęściej w oponach zamontowanych na tylnej osi nienapÄ™dzanej (wleczonej). Dlaczego tak siÄ™ dzieje? Wyobraźmy sobie prace opony na tylnej osi. Auto uzyskuje napÄ™d z osi przedniej a oÅ› tylna jest wleczona, tzn. koÅ‚a tylne obracajÄ… siÄ™ w wyniku oddziaÅ‚ywania asfaltu na bieżnik i wprowadzajÄ…cego w ruch koÅ‚a tylne. W trakcie jazdy, na bieżnik opon tylnych asfalt oddziaÅ‚ywuje stale w tym samym kierunku tzn. zawsze silniej na krawÄ™dź spÅ‚ywu klocków bieżnika powodujÄ…c ich podcieranie. Podczas hamowania opony tylne oddziaÅ‚ywujÄ… na asfalt powodujÄ…c silniejsze wzajemne oddziaÅ‚ywanie jednak ciÄ…gle w tym samym kierunku podcierajÄ…c jeszcze silniej te same krawÄ™dzie klocków bieżnika.
Kolejnym elementem jest ciÅ›nienie w oponach, które powinno być odpowiednie do obciążenia. Zawyżone ciÅ›nienie powoduje wzrost zjawiska zÄ…bkowania. Należy stosować siÄ™ do ciÅ›nieÅ„ zalecanych przez producenta aut lub ogumienia. Nowe auta posiadajÄ… informacje w postaci naklejki informujÄ…cej o zalecanym ciÅ›nieniu na każdej osi w zależnoÅ›ci od stopnia obciążenia auta.
Nie bez znaczenia jest stan zawieszenia i amortyzacji auta. Uszkodzone zawieszenie i zużyte amortyzatory wpÅ‚ywajÄ… na pogÅ‚Ä™bienie zjawiska "zÄ…bkowania" klocków bieżnika. Wielowahaczowy ukÅ‚ad zawieszenia kóÅ‚ wbrew powszechnej opinii nie jest przyczynÄ… "zÄ…bkowania" bieżnika opon. Na tego typu ukÅ‚adzie zawieszenia zjawisko to jest jednak bardziej widoczne, ponieważ opona nie jest Å›cierana w kierunku poprzecznym do kierunku jazdy, co ma miejsce w starszych ukÅ‚adach zawieszenia. Bardzo wrażliwe na "zÄ…bkowanie" sÄ… opony na tylnych osiach aut kombi eksploatowanych bez wiÄ™kszego obciążenia. W tym przypadku twardsza amortyzacja tylnej nieobciążonej osi pogÅ‚Ä™bia zjawisko "zÄ…bkowania". W tym przypadku zaleca siÄ™ dostosowanie ciÅ›nienia w tylnych koÅ‚ach odpowiednio do obciążenia, tzn. zastosowanie najniższego dopuszczalnego ciÅ›nienia dla danego auta.
Kolejnym czynnikiem wpływającym na "ząbkowanie" jest styl jazdy kierowcy. Gwałtowne przyspieszanie i hamowanie będzie powiększało zjawisko "ząbkowania" na osiach nienapędzanych. Natomiast szybka jazda po krętych drogach będzie zacierać ślady ząbkowania.
"ZÄ…bkowanie" dotyczy także opon eksploatowanych na autach wysokich osiÄ…gów z napÄ™dem na cztery koÅ‚a. W tym przypadku mamy do czynienia z dużą masÄ… aut, dużą mocÄ… i dużymi momentami obrotowymi przy napÄ™dzaniu kóÅ‚ oraz przy hamowaniu. W zwiÄ…zku, z czym na bieżnik opon dziaÅ‚ajÄ… duże siÅ‚y tarcia mogÄ…ce powodować silniejsze podcieranie klocków bieżnika.
W celu zminimalizowania zjawiska "zÄ…bkowania" bieżnika należy systematycznie (przynajmniej raz na sezon lub, co 8-10 tys. km) zmieniać pozycjÄ™ kóÅ‚/opon na pojeździe. Poniższy schemat przedstawia zalecany kierunek zmiany poÅ‚ożenia kóÅ‚/opon na pojeździe dla aut z napÄ™dem na jednÄ… oÅ› wyposażonych w opony symetryczne i asymetryczne:
Dla aut wyposażonych w opony kierunkowe zalecany jest nastÄ™pujÄ…cy schemat rotacji kóÅ‚/opon niewymagajÄ…cy demontażu opon:
Dla aut z napÄ™dem 4×4 posiadajÄ…cych różne rozmiary opon na przedniej i tylnej osi zaleca siÄ™ nastÄ™pujÄ…cy schemat rotacji kóÅ‚/opon:
W przypadku silnego zjawiska "wyząbkowania" bieżnika, opony można dotrzeć na specjalnym urządzeniu w nielicznych serwisach ogumienia - niestety skracając żywotność opon.
Należy jednak zaznaczyć, że ten rodzaj nierównomiernego zużycia nie ma bezpoÅ›redniego wpÅ‚ywu na bezpieczeÅ„stwo jazdy, obniża jedynie komfort jazdy powodujÄ…c haÅ‚as.
